PGS. TS. Bùi Hoài Sơn: Khai thác giá trị của dân tộc để không là bản sao mờ của một nền văn hóa khác

Những bài học từ hội nhập giúp chúng ta có thêm sự tự tin bằng cách khai thác giá trị văn hóa dân tộc và không trở thành bản sao mờ của nền văn hóa khác.
Giữ gìn nghề dệt thổ cẩm để bảo tồn văn hoá Sớm báo cáo việc Hiệu trưởng Đại học Kinh tế cầm quyền trượng ở lễ trao bằng tốt nghiệp đại học

Ngày 29/7, trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức trao bằng tốt nghiệp chính quy năm 2022 cho gần 1.000 tân cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ. Hiệu trưởng trường này mặc áo choàng nhung đỏ, đội mũ đỏ và đi găng tay đồng màu, cầm quyền trượng màu vàng và mang vòng cổ lớn màu trắng. Thành viên ban nghi lễ mặc áo nhung đỏ - đen, mũ màu đen và sử dụng găng tay trắng.

Ngay sau khi hình ảnh lễ tốt nghiệp tại trường Đại học Kinh tế được đăng tải, dư luận đã bùng nổ tranh cãi với các ý kiến trái chiều xoay quanh câu chuyện trang phục lễ tốt nghiệp của trường này.

PGS. TS. Bùi Hoài Sơn: Khai thác giá trị của dân tộc để không là bản sao mờ của một nền văn hóa khác

Từ góc độ nghiên cứu văn hóa, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam đã nêu quan điểm rằng, đây là một biểu hiện hết sức bình thường của một hiện tượng, mà những người trong nghề gọi là tiếp biến văn hóa.

Theo đó, quá trình tiếp nhận văn hóa có một quy luật là, đầu tiên sẽ là tiếp nhận nguyên vẹn theo hiểu biết và cảm nhận của người trong cuộc, sau đó sẽ là Việt Nam hóa những nội dung và hình thức của hiện tượng văn hóa nước ngoài đó.

Dẫn chứng cho sự tiếp biến văn hóa, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh, chúng ta đã từng chứng kiến khá nhiều những hiện tượng tương tự khi chứng kiến âm nhạc, kịch nói... phương Tây được đưa vào Việt Nam. Đầu tiên là nhạc Tây, lời Tây, sâu dần là nhạc Tây, lời ta và cuối cùng là những ca khúc hoàn toàn Việt Nam. Kịch nói cũng đi theo hướng tương tự như vậy.

Nói như thế để chúng ta hiểu rõ ràng hơn về những hiện tượng nước ngoài đưa vào Việt Nam được biến đổi như thế nào để khi phân tích, lý giải, chúng ta không bị sa đà vào một hiện tượng nào cả, mà sẽ tìm ra những nguyên nhân mang tính bản chất của nó, để từ đó có những giải pháp mang tính tổng thể”- PGS. TS. Bùi Hoài Sơn cho hay.

PGS. TS. Bùi Hoài Sơn: Khai thác giá trị của dân tộc để không là bản sao mờ của một nền văn hóa khác
PGS. TS. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội

Đối với sự kiện trang phục tại lễ tốt nghiệp tại Trường Đại học Kinh tế, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn nêu ý kiến, có thể xuất phát từ người tổ chức sự kiện mong muốn có một buổi lễ bắt mắt, xứng tầm với một buổi lễ trọng đại đối với nhiều sinh viên. Cách thức tiến hành được mô phỏng theo những gì mà những người tổ chức trải nghiệm hoặc hình dung được về một buổi lễ tương tự.

Trên thực tế, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn chỉ ra, ở Việt Nam cũng như rất nhiều nước, lễ tốt nghiệp kiểu này là một hình thức tổ chức sự kiện mới.

Theo đó, cách thức tổ chức kiểu này chủ yếu tồn tại ở các trường đại học theo phong cách Anh Mỹ, ở đó, cái áo choàng là biểu tượng của dân chủ trong học thuật, có độ dài và màu sắc lại khác biệt giữa các ngành học, mũ thường có hình vuông, tượng trưng cho sách vở, cho thành tựu trong sự học (có thể có loại mũ tròn dành cho tiến sĩ), hay cây quyền trượng tượng trưng cho uy quyền, trong buổi lễ có nghĩa là đi kèm với người với chức vụ cao nhất trong buổi lễ, và trong đại học hàm ý duy trì truyền thống học thuật và uy quyền đối với những người đến đó theo học.

Tất cả những điều đó là mới mẻ ở Việt Nam”- PGS. TS. Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh. Khi chúng ta chưa có truyền thống này thì cách tiếp biến văn hóa đầu tiên vẫn là bắt chước. Sao chép nguyên xi là cách làm đơn giản nhất, và thường hiện nay, nhiều người sẽ sáng tạo ra theo cách phù hợp hơn với môi trường, điều kiện của mình.

Đánh giá về trang phục tốt nghiệp của Trường Đại học Kinh tế, PGS. TS. Bùi Hoài Sơn cho rằng đang làm theo đúng quy luật này. Về mặt luật pháp, họ không sai. Không có điều luật nào xử phạt nếu họ tổ chức một sự kiện với cách ăn mặc như vậy. “Song điều chúng ta có thể bàn ở đây là nếu họ biết kết hợp hài hòa hơn những giá trị truyền thống trong buổi lễ thì dư luận sẽ không ồn ào đến thế”- PGS. TS. Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

PGS. TS. Bùi Hoài Sơn lấy ví dụ, chúng ta vẫn thấy các buổi trao bằng, lễ tốt nghiệp, nhiều học sinh, sinh viên, học viên cao học hay tiến sĩ vẫn sử dụng áo thụng, mũ vuông như cách thể hiện sự trang trọng, song ít khi thấy ai có ý kiến phản đối gì. Chỉ khi điều này bị thực hiện một cách thái quá, xa rời những giá trị dân tộc thì dư luận mới thực sự dậy sóng.

“Chiếc áo không làm nên thầy tu”, nhưng cũng nghe nói “y phục xứng kỳ đức”- PGS. TS. Bùi Hoài Sơn khẳng định. Theo ông, trang phục rất nhiều khi thể hiện trình độ văn hóa của một người. Chính vì thế, việc thận trọng trong cách ăn mặc, nhất là phải phù hợp với văn hóa dân tộc, cần được xem là một nguyên tắc ứng xử.

Qua bài học này, theo PGS. TS. Bùi Hoài Sơn, quá trình tiếp biến văn hóa của chúng ta có thêm một ví dụ sinh động để từ đó, chúng ta có những bài học cho quá trình hội nhập quốc tế, giúp chúng ta có thêm sự tự tin văn hóa bằng cách khai thác giá trị văn hóa dân tộc, và không trở thành bản sao mờ của một nền văn hóa khác trên chính đất nước của mình.

Hoa Quỳnh

Tin mới nhất

Thái Nguyên đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc

Thái Nguyên đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc

Thái Nguyên đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc diễn ra từ ngày 6- 8/10/2022. Sự kiện là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống.
Bắc Giang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản Then

Bắc Giang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản Then

Bắc Giang là một trong số 11 tỉnh của cả nước sở hữu di sản Then, theo đó địa phương đang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản này.
Sống động không gian Triển lãm ảnh, tư liệu về các dân tộc, tôn giáo

Sống động không gian Triển lãm ảnh, tư liệu về các dân tộc, tôn giáo

Bằng hình ảnh, hiện vật, trang phục, nghề truyền thống… Triển lãm ảnh, tư liệu về các dân tộc, tôn giáo Việt Nam đã đem đến không gian vô cùng sống động.
“Ấn tượng miền Tây” tháng 10 tại làng Văn hoá

“Ấn tượng miền Tây” tháng 10 tại làng Văn hoá

Từ ngày 1 - 31/10, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 10 với chủ đề “Ấn tượng miền Tây”.
Bảo tồn giá trị văn hóa, phát triển du lịch từ các chợ phiên ở Lai Châu

Bảo tồn giá trị văn hóa, phát triển du lịch từ các chợ phiên ở Lai Châu

Với sự đầu tư và phát triển đúng hướng, các chợ phiên ở Lai Châu đã và đang bảo tồn những giá trị văn hóa bản địa, tạo sức hút đối với du khách thập phương

Tin cùng chuyên mục

Đến thung lũng Mường Hoa nhất định phải ghé thăm ngôi làng dệt vải của người H’mông

Đến thung lũng Mường Hoa nhất định phải ghé thăm ngôi làng dệt vải của người H’mông

Ai đó từng nhắc: Đến Sa Pa mà chưa tới thung lũng Mường Hoa quá tiếc nuối, nhưng đến Mường Hoa mà không tới ngôi làng dệt vải của người H’mông là chưa trọn vẹn
Thủ tướng Chính phủ tham dự lễ đón Bằng UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” tại Yên Bái

Thủ tướng Chính phủ tham dự lễ đón Bằng UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” tại Yên Bái

Tối ngày 24/9/2022, tại Nghĩa Lộ (Yên Bái) đã long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” là Di sản văn hóa phi vật thể.
Đoàn Ủy ban Dân tộc thăm, tặng quà Chùa Monivongsa nhân lễ Sen Dolta năm 2022

Đoàn Ủy ban Dân tộc thăm, tặng quà Chùa Monivongsa nhân lễ Sen Dolta năm 2022

Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc đã ân cần thăm hỏi, chúc tăng tín đồ và bà con đồng bào dân tộc Khmer đón lễ Sen Dolta vui tươi, đầm ấm, hạnh phúc.
Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2022 với chủ đề ‘Hương cốm mùa thu vàng’

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2022 với chủ đề ‘Hương cốm mùa thu vàng’

UBND huyện Bắc Hà, Lào Cai đã tổ chức Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2022 với chủ đề ‘Hương cốm mùa thu vàng' với nhiều hoạt động nghệ thuật độc đáo.
Hàng ngàn du khách, người dân tham dự Lễ hội Lam Kinh 2022 tại Thanh Hóa

Hàng ngàn du khách, người dân tham dự Lễ hội Lam Kinh 2022 tại Thanh Hóa

Sau 2 năm không thể tổ chức rộng rãi vì dịch Covid-19, Lễ hội Lam Kinh năm 2022 tại Thanh Hóa đã chính thức bắt đầu, thu hút hàng ngàn du khách tham dự.
Hà Giang quảng bá những giá trị di sản văn hóa, địa chất tiêu biểu tại Đắk Lắk

Hà Giang quảng bá những giá trị di sản văn hóa, địa chất tiêu biểu tại Đắk Lắk

Sáng ngày 16/9 tại tỉnh Đắk Lắk đã diễn ra Triển lãm chuyên đề “Hà Giang - Điểm hẹn nơi Cực Bắc”, nhằm quảng bá những giá trị di sản văn hóa, địa chất Hà Giang.
Tầm quan trọng của nghi lễ cắt tóc và xỏ tai cho trẻ của người M

Tầm quan trọng của nghi lễ cắt tóc và xỏ tai cho trẻ của người M'nông

Đồng bào M’nông tại Đắk Nông vẫn còn bảo lưu vốn văn hóa cổ truyền phong phú và mang đậm bản sắc, trong đó có nghi lễ cắt tóc và xỏ tai cho trẻ em.
Yên Bái: Tổ chức Lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể

Yên Bái: Tổ chức Lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể

Yên Bái sẽ tổ chức Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 24/9.
Đến bản Tả Phìn tắm lá thuốc của người Dao đỏ

Đến bản Tả Phìn tắm lá thuốc của người Dao đỏ

Sau một ngày dài khám phá các điểm du lịch Sa Pa (Lào Cai), chúng tôi đã có cơ hội trải nghiệm tắm lá thuốc của của người Dao đỏ ở bản Tả Phìn.
Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt

Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt

Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt
Lễ Sen Dolta của đồng bào dân tộc Khmer năm 2022 tại Cà Mau

Lễ Sen Dolta của đồng bào dân tộc Khmer năm 2022 tại Cà Mau

Hòa cùng dòng chảy của văn hóa dân tộc, lễ Sen Dolta là nét độc đáo của người Khmer Nam bộ góp chung vào sự đa dạng, đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam.
Hà Giang đón nhận Bằng ghi danh Di sản thực hành Then

Hà Giang đón nhận Bằng ghi danh Di sản thực hành Then

Hà Giang là 1 trong 11 địa phương của Việt Nam có Di sản thực hành Then thuộc Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn Thực hành Then

Trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn Thực hành Then

Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đi cùng niềm tự hào là trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn.
Đấu chiêng, cách diễn tấu đặc sắc của dân tộc Cor

Đấu chiêng, cách diễn tấu đặc sắc của dân tộc Cor

Trong nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng của dân tộc Cor đã sáng tạo ra cách diễn tấu đặc sắc - đấu chiêng với cách đánh như đấu võ, thể hiện tài năng người chơi.
Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô là nét đẹp văn hóa của người Mường, tri ân Quận công Hà Công Thái, các tướng họ Hà đã có công dẹp loạn vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa.
Trải nghiệm “Chợ phiên vùng cao - Sắc màu xứ Tuyên”

Trải nghiệm “Chợ phiên vùng cao - Sắc màu xứ Tuyên”

“Chợ phiên vùng cao - Sắc màu xứ Tuyên” là hoạt động điểm nhấn nằm trong chuỗi sự kiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam nhân dịp Quốc khánh 2/9.
Lễ hội Mường Khô – nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mường huyện Bá Thước

Lễ hội Mường Khô – nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mường huyện Bá Thước

Lễ hội Mường Khô để tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng dòng họ Hà đã có công dẹp loạn ở vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh vào cuối thế kỷ XVIII.
Thuốc tắm- tri thức dân gian của người Dao đỏ

Thuốc tắm- tri thức dân gian của người Dao đỏ

Chỉ từ những lá, rễ, thân cây rừng… với tri thức dân gian được truyền qua nhiều thế hệ, người Dao Đỏ đã sáng tạo ra thuốc tắm và nhiều bài thuốc quý.
Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp là nét đẹp văn hóa của người Thái ở huyện Lang Chánh. Khi điệu Khặp cất vang là lúc đồng bào người Thái sum họp bên nhau để xua đi những mệt nhọc.
Đắk Lắk: Bàn giao chiêng và trang phục truyền thống cho đồng bào dân tộc

Đắk Lắk: Bàn giao chiêng và trang phục truyền thống cho đồng bào dân tộc

Hàng chục bộ chiêng và hàng trăm bộ trang phục truyền thống được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk trao tặng cho đồng bào dân tộc trên địa bàn.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động