Độc đáo nét đẹp nhà sàn người Mường ở xứ Thanh

Qua nhiều thế kỷ, người dân tộc Mường vẫn giữ nguyên nét bình dị trong kiến trúc xây cất nhà sàn cổ, chứa đựng những vẻ đẹp độc đáo trong cộng đồng xã hội.

Thanh Hóa là tỉnh có dân số đông, với nhiều đồng báo dân tộc thiểu số sinh sống chủ yếu ở các huyện miền núi như: Thạch Thành, Ngọc Lặc, Lang Chánh, Cẩm Thuỷ, Bá Thước. Đồng bào dân tộc Mường có một nền văn hoá truyền thống vô cùng đặc sắc và độc đáo. Trong những nét đẹp văn hóa của người Mường ở xứ Thanh thì nhà sàn đã trở thành niềm tự hào của bao thế hệ người Mường, giống như bảo tàng cổ về đời sống của họ.

Với người Mường, ngôi nhà sàn là một tài sản lớn, nơi để họ hướng về tổ tiên, cội nguồn. Nên họ rất thận trọng khi chọn đất, chọn hướng, cho tới cách bố trí những đồ vật trong nhà. Người Mường quan niệm, làm nhà đúng hướng sẽ đem lại tài lộc, may mắn đến với gia đình, cũng như sẽ đón nhận được tiết trời trong lành và tiện cho việc sinh hoạt, đời đời no ấm.

Độc đáo nét đẹp nhà sàn người Mường ở xứ Thanh
Ngôi nhà sàn cổ của người Mường sống trên địa bàn huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa

Bà Lê Thị Hương, Trưởng phòng văn hóa và Thông tin huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa giải thích: Nhà sàn không đơn giản chỉ là chỗ ở, mà còn là sự biểu hiện của lối sống, phong tục tập quán, tín ngưỡng của đồng bào Mường. Kiến trúc giản dị song lại lưu giữ trong lòng nó một giá trị lịch sử đặc sắc. Tính chất cổ xưa của nhà sàn Mường biểu hiện chính ở sự giản dị này cũng như biểu hiện ở kết cấu kỹ thuật và kiểu dáng của ngôi nhà. Nhà sàn Mường là sự tiếp nối kiểu kiến trúc nhà sàn vốn có của người Việt cổ, còn người Việt (Kinh) do điều kiện sinh hoạt ở vùng đồng bằng nên đã chuyển dần từ nhà sàn sang nhà đất. Điều đáng lưu ý là tuy chuyển sang làm nhà đất, song tên gọi các bộ phận chính trong ngôi nhà vẫn được lưu giữ, chẳng hạn cột cái, cột con, vì kèo, đòn nóc, đòn tay, rui mè...

Cũng theo bà Hương, hiện nay trên địa bàn huyện Thạch Thành có xã Thạch Lâm còn gìn giữ nhiều nhất, với hơn 400 nhà sàn của đồng bào các dân tộc Mường. Ở một số thôn như: thôn Đăng, thôn Thượng, thôn Nghéo gần như 100% là nhà sàn.

Hiện có một số ngôi nhà sàn có tuổi thọ lâu đời gần 100 năm như nhà sàn của gia đình ông Nguyễn Văn Đùng, ông Nguyễn Ngọc Hiêm tại thôn Đồi.

Trong ba làng người Mường còn giữ lại được nét kiến trúc độc đáo xưa, thôn Đăng Thượng là nơi lưu giữ nhiều nhà sàn cổ nhất. Hầu hết các hộ trong làng đều sinh sống trong những ngôi nhà do cha ông để lại với tuổi thọ trung bình 70 - 80 năm. Theo lời kể của nhiều người dân tộc Mường có thâm niên xây nhà sàn, để xây dựng một ngôi nhà sàn theo kiểu ngày xưa phải mất từ hai đến ba năm và phải chọn được gỗ lim loại một làm cột trụ, nên hiện nay mọi người thường dựng nhà theo kiểu mới. Giá trị mỗi ngôi nhà sàn từ 80 - 150 triệu đồng.

Nhà sàn người Mường xây dựng theo 4 kiểu chính gồm có kiểu chôn cột, kiểu đặt thêm nhiều trụ và xà ngang trong nhà, kiểu thêm nhiều khóa giang và đòn bẩy, kiểu không có đốc hai bên nhà. Hiện cả xã có 7 ngôi nhà cổ có tuổi trên 200 năm được dựng theo lối kiến trúc Mường xưa là chôn cột làm trụ đỡ. Hầu hết nhà sàn ở đây được dựng theo kiểu hình mai rùa với ba khoang chính (trong, ngoài và giữa), độ cao trong mỗi nhà sàn tương đối cao nên khá mát mẻ. Nhà sàn cổ ở đây nằm đan xen nhau trên những thửa ruộng mới.

Độc đáo nét đẹp nhà sàn người Mường ở xứ Thanh
Ngôi nhà sàn mới xây hiện đại của người Mường huyện Thạch Thành, nhưng vẫn giữ nguyên nét truyền thống của người dân tộc nơi đây

Trong nhà chia làm hai phần theo chiều ngang. Bên ngoài là nơi thờ tổ tiên với tiếp khách nam giới, bên trong là bếp, cũng là nơi sinh hoạt của phụ nữ. Nhà Mường còn ước định phân chia theo chiều dọc thành các phần bên trên và bên dưới. Theo quan niệm, những người lớn tuổi hay khách quan trọng được ngồi bên trên gần bàn thờ tổ tiên. Những thành phần có vị thế thấp hơn ngồi bên dưới gần cầu thang chính.

Một nét văn hóa độc đáo và quan trọng nhất trong một ngôi nhà sàn của người Mường chính là bếp lửa. Với họ, bếp không chỉ là nơi để nấu ăn đơn thuần, mà còn là nơi để mọi thành viên trong gia đình ngồi tâm tình, chia sẻ những chuyện thường ngày. Khách đến nhà chơi cũng được gia chủ thân tình tiếp chuyện bên bếp lửa. Trong những ngày đông giá rét, mâm cơm thường được dọn ngay cạnh bếp lửa để ông bà, con cháu cùng ngồi quây quần sưởi ấm, trò chuyện. Có thể nói, bếp lửa được xem là linh hồn chính trong ngôi nhà sàn của người Mường ở xứ Thanh.

Trải qua nhiều thế kỷ, cuộc sống người dân tộc Mường ở xứ Thanh đã có nhiều thay đổi tiến bộ hơn với cuộc sống thực tế hiện nay, nhưng những nét văn hóa độc đáo vẫn được người Mường lưu giữ qua nhiều thế hệ. Điều này đã minh chứng rõ nét về sức sống lâu bền của nền văn hoá dân tộc Mường, là kho báu văn hóa quý giá đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.

Hoàng Minh

Tin mới nhất

Thái Nguyên đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc

Thái Nguyên đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc

Thái Nguyên đăng cai Ngày hội Văn hóa dân tộc Dao toàn quốc diễn ra từ ngày 6- 8/10/2022. Sự kiện là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống.
Bắc Giang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản Then

Bắc Giang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản Then

Bắc Giang là một trong số 11 tỉnh của cả nước sở hữu di sản Then, theo đó địa phương đang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị di sản này.
Sống động không gian Triển lãm ảnh, tư liệu về các dân tộc, tôn giáo

Sống động không gian Triển lãm ảnh, tư liệu về các dân tộc, tôn giáo

Bằng hình ảnh, hiện vật, trang phục, nghề truyền thống… Triển lãm ảnh, tư liệu về các dân tộc, tôn giáo Việt Nam đã đem đến không gian vô cùng sống động.
“Ấn tượng miền Tây” tháng 10 tại làng Văn hoá

“Ấn tượng miền Tây” tháng 10 tại làng Văn hoá

Từ ngày 1 - 31/10, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 10 với chủ đề “Ấn tượng miền Tây”.
Bảo tồn giá trị văn hóa, phát triển du lịch từ các chợ phiên ở Lai Châu

Bảo tồn giá trị văn hóa, phát triển du lịch từ các chợ phiên ở Lai Châu

Với sự đầu tư và phát triển đúng hướng, các chợ phiên ở Lai Châu đã và đang bảo tồn những giá trị văn hóa bản địa, tạo sức hút đối với du khách thập phương

Tin cùng chuyên mục

Đến thung lũng Mường Hoa nhất định phải ghé thăm ngôi làng dệt vải của người H’mông

Đến thung lũng Mường Hoa nhất định phải ghé thăm ngôi làng dệt vải của người H’mông

Ai đó từng nhắc: Đến Sa Pa mà chưa tới thung lũng Mường Hoa quá tiếc nuối, nhưng đến Mường Hoa mà không tới ngôi làng dệt vải của người H’mông là chưa trọn vẹn
Thủ tướng Chính phủ tham dự lễ đón Bằng UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” tại Yên Bái

Thủ tướng Chính phủ tham dự lễ đón Bằng UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” tại Yên Bái

Tối ngày 24/9/2022, tại Nghĩa Lộ (Yên Bái) đã long trọng tổ chức Lễ đón nhận Bằng UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” là Di sản văn hóa phi vật thể.
Đoàn Ủy ban Dân tộc thăm, tặng quà Chùa Monivongsa nhân lễ Sen Dolta năm 2022

Đoàn Ủy ban Dân tộc thăm, tặng quà Chùa Monivongsa nhân lễ Sen Dolta năm 2022

Đoàn công tác của Ủy ban Dân tộc đã ân cần thăm hỏi, chúc tăng tín đồ và bà con đồng bào dân tộc Khmer đón lễ Sen Dolta vui tươi, đầm ấm, hạnh phúc.
Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2022 với chủ đề ‘Hương cốm mùa thu vàng’

Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2022 với chủ đề ‘Hương cốm mùa thu vàng’

UBND huyện Bắc Hà, Lào Cai đã tổ chức Khai mạc Festival Cao nguyên trắng Bắc Hà 2022 với chủ đề ‘Hương cốm mùa thu vàng' với nhiều hoạt động nghệ thuật độc đáo.
Hàng ngàn du khách, người dân tham dự Lễ hội Lam Kinh 2022 tại Thanh Hóa

Hàng ngàn du khách, người dân tham dự Lễ hội Lam Kinh 2022 tại Thanh Hóa

Sau 2 năm không thể tổ chức rộng rãi vì dịch Covid-19, Lễ hội Lam Kinh năm 2022 tại Thanh Hóa đã chính thức bắt đầu, thu hút hàng ngàn du khách tham dự.
Hà Giang quảng bá những giá trị di sản văn hóa, địa chất tiêu biểu tại Đắk Lắk

Hà Giang quảng bá những giá trị di sản văn hóa, địa chất tiêu biểu tại Đắk Lắk

Sáng ngày 16/9 tại tỉnh Đắk Lắk đã diễn ra Triển lãm chuyên đề “Hà Giang - Điểm hẹn nơi Cực Bắc”, nhằm quảng bá những giá trị di sản văn hóa, địa chất Hà Giang.
Tầm quan trọng của nghi lễ cắt tóc và xỏ tai cho trẻ của người M

Tầm quan trọng của nghi lễ cắt tóc và xỏ tai cho trẻ của người M'nông

Đồng bào M’nông tại Đắk Nông vẫn còn bảo lưu vốn văn hóa cổ truyền phong phú và mang đậm bản sắc, trong đó có nghi lễ cắt tóc và xỏ tai cho trẻ em.
Yên Bái: Tổ chức Lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể

Yên Bái: Tổ chức Lễ đón nhận bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể

Yên Bái sẽ tổ chức Lễ đón nhận Bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Xòe Thái” vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 24/9.
Đến bản Tả Phìn tắm lá thuốc của người Dao đỏ

Đến bản Tả Phìn tắm lá thuốc của người Dao đỏ

Sau một ngày dài khám phá các điểm du lịch Sa Pa (Lào Cai), chúng tôi đã có cơ hội trải nghiệm tắm lá thuốc của của người Dao đỏ ở bản Tả Phìn.
Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt

Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt

Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt
Lễ Sen Dolta của đồng bào dân tộc Khmer năm 2022 tại Cà Mau

Lễ Sen Dolta của đồng bào dân tộc Khmer năm 2022 tại Cà Mau

Hòa cùng dòng chảy của văn hóa dân tộc, lễ Sen Dolta là nét độc đáo của người Khmer Nam bộ góp chung vào sự đa dạng, đặc sắc của nền văn hóa Việt Nam.
Hà Giang đón nhận Bằng ghi danh Di sản thực hành Then

Hà Giang đón nhận Bằng ghi danh Di sản thực hành Then

Hà Giang là 1 trong 11 địa phương của Việt Nam có Di sản thực hành Then thuộc Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn Thực hành Then

Trách nhiệm gìn giữ và bảo tồn Thực hành Then

Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đi cùng niềm tự hào là trách nhiệm gìn giữ, bảo tồn.
Đấu chiêng, cách diễn tấu đặc sắc của dân tộc Cor

Đấu chiêng, cách diễn tấu đặc sắc của dân tộc Cor

Trong nghệ thuật biểu diễn cồng chiêng của dân tộc Cor đã sáng tạo ra cách diễn tấu đặc sắc - đấu chiêng với cách đánh như đấu võ, thể hiện tài năng người chơi.
Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô là nét đẹp văn hóa của người Mường, tri ân Quận công Hà Công Thái, các tướng họ Hà đã có công dẹp loạn vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa.
Trải nghiệm “Chợ phiên vùng cao - Sắc màu xứ Tuyên”

Trải nghiệm “Chợ phiên vùng cao - Sắc màu xứ Tuyên”

“Chợ phiên vùng cao - Sắc màu xứ Tuyên” là hoạt động điểm nhấn nằm trong chuỗi sự kiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam nhân dịp Quốc khánh 2/9.
Lễ hội Mường Khô – nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mường huyện Bá Thước

Lễ hội Mường Khô – nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mường huyện Bá Thước

Lễ hội Mường Khô để tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng dòng họ Hà đã có công dẹp loạn ở vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh vào cuối thế kỷ XVIII.
Thuốc tắm- tri thức dân gian của người Dao đỏ

Thuốc tắm- tri thức dân gian của người Dao đỏ

Chỉ từ những lá, rễ, thân cây rừng… với tri thức dân gian được truyền qua nhiều thế hệ, người Dao Đỏ đã sáng tạo ra thuốc tắm và nhiều bài thuốc quý.
Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp là nét đẹp văn hóa của người Thái ở huyện Lang Chánh. Khi điệu Khặp cất vang là lúc đồng bào người Thái sum họp bên nhau để xua đi những mệt nhọc.
Đắk Lắk: Bàn giao chiêng và trang phục truyền thống cho đồng bào dân tộc

Đắk Lắk: Bàn giao chiêng và trang phục truyền thống cho đồng bào dân tộc

Hàng chục bộ chiêng và hàng trăm bộ trang phục truyền thống được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk trao tặng cho đồng bào dân tộc trên địa bàn.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động