Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm vừa được UNESCO ghi vào Danh sách Di sản phi vật thể của nhân loại cần bảo vệ khẩn cấp.
Nét đẹp trang phục của đồng bào Chăm H’roi

Quyết định nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO công nhận thông qua trong khuôn khổ kỳ họp lần thứ 17 của Uỷ ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể, diễn ra từ 28/11 đến 3/12 tại thủ đô Rabat của Maroc.

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh
Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh

Nghề làm gốm truyền thống của người Chăm có một vai trò to lớn trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội. Gốm là vật dụng không thể thiếu trong đời sống, sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình và trong văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng người Chăm tỉnh Nình Thuận và Bỉnh Thuận.

Gốm của người Chăm chủ yếu là đồ gia dụng, đồ dùng cúng lễ và đồ mỹ nghệ gồm chum (jek), nồi (gok), mâm (cambak), bình (bilaok)… Nghề làm gốm được xem là biểu hiện của sự sáng tạo cá nhân do người phụ nữ Chăm làm ra trên nền tảng tri thức được lưu truyền trong cộng đồng. Thay vì sử dụng bàn xoay, người phụ nữ Chăm di chuyển giật lùi quanh khối nguyên liệu để tạo hình sản phẩm. Gốm không tráng men và được phơi khô, nung ở ngoài trời bằng củi và rơm trong 7 đến 8 giờ ở nhiệt độ khoảng 8000C. Nguyên liệu (đất sét, cát, nước, củi và rơm) được khai thác tại chỗ. Đất sét được tái sinh theo chu kỳ vài ba năm sau khi khai thác tại cánh đồng Hamu Tanu Halan, bên bờ sông Quao thuộc làng Bàu Trúc (tỉnh Ninh Thuận) và mỏ đất làng Xuân Quang (cách làng Bình Đức, tỉnh Ninh Thuận, 3km về hướng Tây Bắc).

Dụng cụ làm gốm đơn giản do nghệ nhân tận dụng vật liệu tại chỗ như: Vòng quơ, vòng cạo (bằng tre) để cạo mỏng thân gốm, và vỏ sò, vải cuộn thấm nước để chà láng thân gốm. Toàn bộ quy trình làm gốm của người Chăm toát lên một giá trị nghệ thuật đặc trưng. Chính nhờ vậy, dù trải qua bao thăng trầm trong tiến trình phát triển, gốm truyền thống của người Chăm vẫn tồn tại với thời gian, vẫn giữ được hồn cốt tinh túy và vẻ đẹp hoang sơ của gốm cổ cách đây hàng trăm năm, tạo nên giá trị độc đáo và trường tồn của gốm Chăm.

Tri thức và kỹ năng làm gốm được trao truyền cho các thế hệ trong gia đình thông qua thực hành. Việc làm nghề tạo cơ hội cho người phụ nữ Chăm giao lưu, tương tác trong lao động sản xuất, sinh hoạt xã hội, cũng như trong việc giáo dục nghề nghiệp cho con cái, nâng cao hơn nữa vai trò của họ trong xã hội.

Nghề làm gốm cũng giúp tăng thu nhập của gia đình và bảo lưu thuần phong mỹ tục, bản sắc văn hóa của người Chăm ở Việt Nam. Tuy nhiên, dù có nhiều nỗ lực bảo vệ, song nghề gốm của người Chăm vẫn đang đứng trước nguy cơ mai một vì sự tác động của quá trình đô thị hóa đến khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu thô, sự chậm thích ứng với kinh tế thị trường và thế hệ trẻ ít quan tâm đến nghề.

Với những ý nghĩa đó, Ủy ban liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO đã đánh giá hồ sơ di sản "Nghệ thuật làm gốm của người Chăm" đáp ứng đủ năm tiêu chí được Công ước đề ra và ghi danh di sản vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của UNESCO.

Như vậy, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm là di sản văn hóa phi vật thể thứ 15 của Việt Nam được ghi danh vào các Danh sách của UNESCO. Sự ghi nhận này một lần nữa khẳng định sự đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị văn hóa của người dân Việt Nam. Điều này cũng thể hiện sự đóng góp có trách nhiệm của Việt Nam cho mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị di sản mà UNESCO đang thúc đẩy, nhất là trên cương vị thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 giai đoạn 2022-2026.

Với sự ghi nhận này của UNESCO, đồng bào dân tộc và cộng đồng tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận sẽ nhận thức đầy đủ hơn về giá trị của nghề làm gốm truyền thống của người Chăm trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam. Đây không chỉ là vinh dự mà còn là trách nhiệm của chính quyền cũng như người dân địa phương trong việc gìn giữ bảo tồn một di sản được thế giới công nhận.

Phạm Tiệp
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Tin mới nhất

Chương trình giao lưu văn hóa Kimono - Ao dai Fashion Show sẽ được tổ chức vào ngày 4/3 tới

Chương trình giao lưu văn hóa Kimono - Ao dai Fashion Show sẽ được tổ chức vào ngày 4/3 tới

Tập đoàn BRG, tổ chức phi lợi nhuận Be-Japon và ĐSQ Nhật Bản tại Việt Nam sẽ đồng tổ chức chương trình trình diễn sân khấu mang tên Kimono-Ao dai Fashion Show.
“Rền vang” lễ hội pháo đất Côn Sơn - Kiếp Bạc

“Rền vang” lễ hội pháo đất Côn Sơn - Kiếp Bạc

210 “pháo thủ” đến từ 7 đội pháo đất đã so tài trong ngày lễ hội pháo đất tỉnh Hải Dương lần thứ 10 năm 2023 diễn ra tại khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
Tết Thanh minh năm 2023 là ngày nào? Nguồn gốc và ý nghĩa đặc biệt của Tết Thanh minh

Tết Thanh minh năm 2023 là ngày nào? Nguồn gốc và ý nghĩa đặc biệt của Tết Thanh minh

Tết Thanh minh là ngày đầu tiên của tiết Thanh minh và thường không có ngày cố định, thời gian bắt đầu từ ngày 4-5/4 (sau khi kết thúc tiết xuân phân).
Hàng nghìn người đổ về ngôi chùa lớn nhất Đà Nẵng dịp Tết Nguyên tiêu

Hàng nghìn người đổ về ngôi chùa lớn nhất Đà Nẵng dịp Tết Nguyên tiêu

Dịp Tết Nguyên tiêu, nhiều người dân và du khách đã đến chùa Linh Ứng Bãi Bụt - Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng để dâng hương, thắp nhang cầu bình an, may mắn.
Cận cảnh 8 bảo vật quốc gia đang được lưu giữ tại An Giang

Cận cảnh 8 bảo vật quốc gia đang được lưu giữ tại An Giang

Óc Eo ngày nay là tên một địa danh thuộc huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang, Nơi đây đang lưu giữ 8 bảo vật quốc gia thuộc nền văn hóa có niên đại hơn 3.500 năm

Tin cùng chuyên mục

Bảo tàng Đồng quê: Kỷ niệm 10 năm thành lập nơi lưu giữ hồn quê đất Việt

Bảo tàng Đồng quê: Kỷ niệm 10 năm thành lập nơi lưu giữ hồn quê đất Việt

Sáng 4/2, Bảo tàng Đồng quê (xã Giao Thịnh, huyện Giao Thủy, Nam Định) đã tổ chức lễ kỷ niệm 10 năm Ngày thành lập.
Thái Bình tổ chức khai mạc lễ hội đền Trần năm 2023

Thái Bình tổ chức khai mạc lễ hội đền Trần năm 2023

Ngày 3/2, UBND tỉnh Thái Bình đã tổ chức khai mạc lễ hội đền Trần năm 2023 với nhiều hoạt động ý nghĩa tại di tích Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần.
“Bỏ túi” vài kinh nghiệm khi đi lễ Bà Chúa xứ Núi Sam

“Bỏ túi” vài kinh nghiệm khi đi lễ Bà Chúa xứ Núi Sam

Những ngày đầu Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 đến nay, đã có hàng trăm nghìn lượt khách đến viếng miếu Bà Chúa xứ Núi Sam (TP.Châu Đốc, tỉnh An Giang).
Độc đáo hàng trăm cỗ gà bay rồng, phượng ngày giỗ vua Mai Hắc Đế

Độc đáo hàng trăm cỗ gà bay rồng, phượng ngày giỗ vua Mai Hắc Đế

Những cỗ gà bay tựa rồng, phượng được người dân xã Mai Phụ, huyện Lộc Hà (Hà Tĩnh) kỳ công uốn nắn, dâng lên trong ngày giỗ vua Mai Hắc Đế.
Bắc Giang khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch “Linh thiêng Tây Yên Tử” năm 2023

Bắc Giang khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch “Linh thiêng Tây Yên Tử” năm 2023

Tuần Văn hóa - Du lịch năm 2023 do UBND tỉnh Bắc Giang tổ chức với chủ đề “Linh thiêng Tây Yên Tử” sẽ được tổ chức trong 6 ngày, từ 1/2 đến 6/2/2023.
Hội Lim- lễ hội lớn nhất của tỉnh Bắc Ninh tổ chức trở lại

Hội Lim- lễ hội lớn nhất của tỉnh Bắc Ninh tổ chức trở lại

Đến hẹn lại lên, vào ngày 12, 13 tháng Giêng, thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh lại nhộn nhịp đón chào du khách thập phương về trẩy hội Lim…
Những hoạt động ý nghĩa tại lễ hội đền Trần tỉnh Thái Bình năm 2023

Những hoạt động ý nghĩa tại lễ hội đền Trần tỉnh Thái Bình năm 2023

Lễ hội đền Trần tỉnh Thái Bình diễn ra trong 5 ngày (từ 13 đến 17 tháng Giêng) tại Di tích Quốc gia đặc biệt Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần.
Sắp diễn ra hội thi Bánh chưng bánh giầy tỉnh Hải Dương năm 2023

Sắp diễn ra hội thi Bánh chưng bánh giầy tỉnh Hải Dương năm 2023

Hội thi Bánh chưng bánh giầy tỉnh Hải Dương năm 2023 sẽ diễn ra trong 02 ngày, từ ngày 04/02 đến ngày 05/02/2023 (tức ngày 14 đến 15 tháng Giêng năm Quý Mão).
Phú Thọ: Không tổ chức cướp phết tại Lễ hội Phết Hiền Quan

Phú Thọ: Không tổ chức cướp phết tại Lễ hội Phết Hiền Quan

Lễ hội Phết Hiền Quan, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ diễn ra từ ngày 12-13 tháng Giêng, chỉ tổ chức nghi lễ tại đình, không tổ chức lễ đánh trận phết.
Mẹ NSND Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano Thái Thị Liên qua đời

Mẹ NSND Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano Thái Thị Liên qua đời

Mẹ NSND Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano, nhà giáo nhân dân Thái Thị Liên đã qua đời 31/1, thọ 105 tuổi, bà là người thầy của nhiều thế hệ nghệ sĩ nổi tiếng.
Thừa Thiên Huế: Cận cảnh hội vật hơn 200 năm tuổi được “phủ sóng” mạng xã hội

Thừa Thiên Huế: Cận cảnh hội vật hơn 200 năm tuổi được “phủ sóng” mạng xã hội

Ngày 31/1, lễ hội vật làng Sình, TP. Huế, Thừa Thiên Huế có lịch sử hơn 200 năm chính thức khai hội và được “phủ sóng” rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội.
Quảng Ninh: Khai hội Xuân Yên Tử năm 2023

Quảng Ninh: Khai hội Xuân Yên Tử năm 2023

Ngày 31/1 (mùng 10 tháng Giêng) TP Uông Bí (Quảng Ninh) đã trang trọng tổ chức Lễ khai Hội xuân Yên Tử. Lễ hội sẽ kéo dài 3 tháng đầu năm Quý Mão 2023.
Đà Nẵng: Rộn ràng Lễ rước sắc Thần tại đình làng Túy Loan

Đà Nẵng: Rộn ràng Lễ rước sắc Thần tại đình làng Túy Loan

Trong không khí hân hoan đầu Xuân Quý Mão 2023, Lễ hội đình làng Túy Loan đã chính thức khai mạc với Lễ rước sắc Thần, kế tiếp văn hóa truyền thống của làng.
Lễ hội Đình Lục Nà năm 2023 hứa hẹn nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc

Lễ hội Đình Lục Nà năm 2023 hứa hẹn nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc

Lễ hội đình Lục Nà -Bình Liêu sẽ được tổ chức vào ngày 6-7/2 (tức ngày 16-17 tháng Giêng) với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao hấp dẫn.
Kỳ bí ngôi làng hơn một thế kỷ canh giữ bảo vật của vua Hàm Nghi

Kỳ bí ngôi làng hơn một thế kỷ canh giữ bảo vật của vua Hàm Nghi

Hơn một thế kỷ qua, người dân xã Gia Phú, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) thay nhau canh giữ báu vật của vua Hàm Nghi ban tặng.
Thêm 27 bảo vật vừa được công nhận bảo vật quốc gia

Thêm 27 bảo vật vừa được công nhận bảo vật quốc gia

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà vừa ký Quyết định số 41/QĐ-TTg ngày 30/1/2023 công nhận 27 bảo vật quốc gia (đợt 11, năm 2022).
Lễ "mở cổng trời" ở Khu Di tích Am Tiên có gì đặc biệt?

Lễ "mở cổng trời" ở Khu Di tích Am Tiên có gì đặc biệt?

Mặc dù thời tiết rét sâu, thế nhưng từ sáng sớm 30/1 (tức mùng 9 Tết Nguyên đán) hàng ngàn du khách đã hành hương về Khu di tích Am Tiêm để dự lễ “mở cổng trời"
Chùa Thầy - ngôi chùa cổ kính bậc nhất Hà Nội tấp nập du khách tham quan, chiêm bái

Chùa Thầy - ngôi chùa cổ kính bậc nhất Hà Nội tấp nập du khách tham quan, chiêm bái

Ngày mùng 8 Tết Nguyên đán, chùa Thầy thuộc địa phận xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai (Hà Nội) tấp nập đón hàng vạn du khách tham quan, chiêm bái đầu năm.
Ngày khai hội chùa Hương Tích (Hà Tĩnh) đón 15.000 lượt du khách

Ngày khai hội chùa Hương Tích (Hà Tĩnh) đón 15.000 lượt du khách

Ngày 29/1 (tức mùng 8 tháng giêng), hàng chục nghìn du khách nườm nượp đổ về chùa Hương Tích vãn cảnh, hành hương ngày đầu khai hội.
Thừa Thiên Huế: Chính thức khai hội đền Huyền Trân

Thừa Thiên Huế: Chính thức khai hội đền Huyền Trân

Lễ hội Đền Huyền Trân là một hoạt động tiêu biểu của Festival Huế mùa Xuân được diễn ra tại núi Ngũ Phong, phường An Tây, thành phố Huế, Thừa Thiên Huế.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động