PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ: Khai thác nét đẹp văn hóa dân tộc để phát triển kinh tế địa phương

Sở hữu kho tàng di sản văn hóa đặc sắc và đa dạng, các địa phương Tây Nam bộ đang phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong thu hút du lịch.
Văn hóa dân tộc - Sức mạnh, niềm tự hào của mỗi người dân Việt PGS. TS. Bùi Hoài Sơn: Khai thác giá trị của dân tộc để không là bản sao mờ của một nền văn hóa khác Phát triển bản sắc văn hóa dân tộc Lự, tỉnh Lai Châu

Lễ hội là một trong những loại hình di sản văn hóa phi vật thể quan trọng của Việt Nam nói chung và khu vực Tây Nam bộ nói riêng. Nhưng làm thế nào để vừa bảo tồn, vừa phát huy các giá trị, tiềm năng và lợi thế để lễ hội trở thành một trong những sản phẩm góp phần vào việc phát triển kinh tế địa phương? Phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ - Trưởng khoa Văn hóa học - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG TP. Hồ Chí Minh) về vấn đề này.

Xin ông cho biết những nét đặc sắc trong văn hóa, tín ngưỡng tại khu vực Tây Nam bộ?

Có thể nói văn hóa Nam bộ là sự kéo dài và sự thay đổi theo hướng địa phương hóa của văn hóa Việt Nam. Về cơ bản thì văn hóa ở Nam bộ vẫn được xây dựng trên nền tảng của văn hóa người Việt, nhóm nhân vật chủ thể. Tuy nhiên, với điều kiện tự nhiên và sự đa dạng trong tộc người khiến văn hóa Nam bộ có sự địa phương hóa, điều này tạo nên tính đa dạng.

Sự đa dạng trong văn hóa tộc người giúp khu vực này cũng đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo, phong tục tập quán và lễ hội. Điều đặc biệt ở văn hóa Nam bộ là trên trục văn hóa người Việt thì các dòng văn hóa khác vận động, giao lưu, tích hợp vào nhau, tạo nên phong thái văn hóa Nam Bộ rất đa dạng nhưng vẫn thống nhất với văn hóa toàn quốc. Đồng thời cũng thể hiện được sự dung hòa, tính cởi mở và đặc biệt gắn kết các thành viên, các cộng đồng từ nhiều vùng đất khác để cùng hòa chung vào niềm vui chung của các cộng đồng dân tộc và tổng thể văn hóa Nam Bộ.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ: Khai thác nét đẹp văn hóa dân tộc để phát triển kinh tế địa phương
PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ

Sự đa dạng trong văn hóa, tín ngưỡng, các lễ hội đã đóng góp như thế nào vào sự phát triển kinh tế của vùng, thưa ông?

Hiện nay chính quyền các địa phương cũng rất quan tâm đến việc là bảo tồn nguồn di sản văn hóa này. Tuy nhiên, để có thể duy duy trì được và phát huy tính hiệu quả của nó thì phải gắn liền với trục phát triển kinh tế, đặc biệt là kinh tế du lịch. Có thể thấy, một số lễ hội hiện nay đang được gắn sâu với kế hoạch phát triển kinh tế du lịch của các địa phương như Lễ hội bà chúa Xứ núi Sam, lễ hội Nghinh Ông ở Phan Thiết, lễ hội Nghinh Ông ở Cần Giờ, lễ hội bà Thiên Hậu ở Bình Dương… và rải rác khắp miền Tây Nam bộ cũng có những lễ hội như vậy. Những lễ hội này đã đóng góp rất lớn cho sự phát triển của kinh tế địa phương. Bởi khi đến các lễ hội, du khách sẽ chi tiêu nhiều hơn cho các hoạt động mua sắm, từ đó góp phần giúp các sản phẩm làng nghề, sản phẩm công nghiệp địa phương cũng phát triển theo.

Trong tương lại, tôi tin rằng, những giá trị này sẽ tiếp tục đồng hành cùng các kế hoạch phát triển kinh tế địa phương, đặc biệt là kinh tế du lịch.

Một số địa phương như Cần Thơ, Bạc Liêu, Sóc Trăng… là nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống. Theo ông, thời gian qua việc gìn giữ, phát huy những nét văn hóa này trong sự phát triển kinh tế địa phương như thế nào?

Ở một số địa phương Tây Nam Bộ có đặc trưng của văn hóa tộc người, đặc biệt là dải đất ven biển từ Sóc Trăng xuống đến Bạc Liêu, Cà Mau. Các dân tộc, cộng đồng dân tộc Khmer ở An Giang kéo dài xuống Rạch Giá, Hà Tiên… chính là nét đặc sắc của văn hóa Nam bộ.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ: Khai thác nét đẹp văn hóa dân tộc để phát triển kinh tế địa phương
Lễ hội Bà chúa Xứ núi Sam tại An Giang

Chính sách về phát triển văn hóa truyền thống và ngôn ngữ mẹ đẻ của các dân tộc thiểu số đã rất phát huy tác dụng tại các cái địa phương này. Thực tế thời gian qua, các chính sách quản lý văn hóa tại địa phương, chính sách thúc đẩy con em đồng bào dân tộc có thể học tập ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ và cộng đồng địa phương có thể gìn giữ và phát huy cái truyền thống của mình thông qua các hoạt động lễ, tết và lễ hội những năm gần đây rất hiệu quả.

Chính vì thế, các cái hoạt động lễ, tết, lễ hội gắn liền với văn hóa dân tộc Khmer đó càng ngày càng đi vào quy củ và phát huy tác dụng, đặc biệt là người dân được nhịp để thể hiện năng lực sáng tạo văn hóa của mình và thu hút rất nhiều khách du lịch.

Hiện nay, nhiều du khách đã tìm đến đến đồng bằng sông Cửu Long tìm đến với cộng đồng người Khmer để thể hiện cái sự mến mộ, sự ngưỡng mộ hoặc là sự yêu thích và tận hưởng những hoạt động văn hóa, lễ hội.

Trong tương lai thì trong tương lai nếu chúng ta làm tốt hơn lĩnh vực truyền thông và đẩy mạnh cái việc là trao quyền văn hóa cho cộng đồng người Khmer, họ được sáng tạo nhiều hơn thì tôi tin rằng các hoạt động này sẽ sống mãi với truyền thống văn hóa người Khmer nói riêng và truyền thống văn hóa Nam Bộ nói chung.

Trong thời gian tới, các địa phương cần làm gì để tiếp tục gìn giữ, phát huy những nét văn hóa riêng đồng thời tăng cường vai trò của những lễ hội này trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, thưa ông?

Để gìn giữ, phát huy những nét văn hóa riêng đồng thời tăng cường vai trò của những lễ hội trong phát triển kinh tế, các địa phương cần gắn kế hoạch phát triển văn hóa với phát triển kinh tế xã hội địa phương trong giai đoạn 2020 – 2030, định hướng đến năm 2050.

Theo đó, các địa phương thực sự phải quan tâm, phải đưa vào trong chính sách phát triển phát triển vốn con người vốn văn hóa. Đặc biệt là các đồng bào dân tộc thiểu số để cổ vũ tinh thần đồng bào dân tộc, để họ có động lực sáng tạo và gìn giữ truyền thống văn hóa. Từ đó tạo ra những sản phẩm, những lễ hội để tiếp tục phát huy trong phát triển kinh tế du lịch.

Đồng thời quan tâm hơn về cơ chế, chính sách và nguồn kinh phí để đồng bào dân tộc tiếp tục sáng tạo văn hóa. Tuy nhiên để lễ hội đạt được những giá trị không chỉ về kinh tế mà còn phải đảm bảo tính nguyên bản của lễ hội, tôn trọng những người dân địa phương… cần chú ý nhiều hơn đến sự tham dự của cộng đồng trong các lễ hội. Ngoài ra là những yếu tố đảm bảo về môi trường.

Xin cảm ơn ông!

Hà Linh (thực hiện)
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Tin mới nhất

Lễ cấp sắc - Nghi lễ truyền thống của dân tộc Pà Thẻn

Lễ cấp sắc - Nghi lễ truyền thống của dân tộc Pà Thẻn

Lễ cấp sắc là nghi lễ không thể thiếu trong đời sống tinh thần người Pà Thẻn, thể hiện truyền thống tốt đẹp về sự gắn kết cộng đồng, chia sẻ những điều tốt đẹp.
Gia Lai: Bà con xã Ia Kly ấm lòng đón Tết

Gia Lai: Bà con xã Ia Kly ấm lòng đón Tết

Những hoạt động thăm hỏi, động viên làm ấm lòng bà con xã Ia Kly (huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) khi Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 đang đến gần.
Khai mạc Chương trình “Tết đồng bào 2023” tại Hòa Bình

Khai mạc Chương trình “Tết đồng bào 2023” tại Hòa Bình

Chiều ngày 7/1/2023 đã khai mạc Chương trình “Tết đồng bào 2023” tại xã Cao Sơn, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.
Đà Nẵng: Người Cơ Tu cuối cùng giữ vị cay nồng của nếp

Đà Nẵng: Người Cơ Tu cuối cùng giữ vị cay nồng của nếp

Thức quà cay nồng của đồng bào Cơ Tu tại Đà Nẵng tưởng đã bị đứt đoạn sau những thăng trầm của cuộc sống, tuy nhiên vẫn còn đó một người “giữ lửa”…
Đắk Lắk: Thăm hỏi các cơ sở tôn giáo nhân dịp Lễ Giáng sinh năm 2022

Đắk Lắk: Thăm hỏi các cơ sở tôn giáo nhân dịp Lễ Giáng sinh năm 2022

Ngày 22/12, lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk đã đến thăm và chúc mừng các cơ sở tôn giáo nhân dịp Lễ Giáng sinh năm 2022.

Tin cùng chuyên mục

Đắk Lắk tổng kết dự án “Bảo tồn và phát huy văn hóa cồng chiêng”

Đắk Lắk tổng kết dự án “Bảo tồn và phát huy văn hóa cồng chiêng”

Ngày 21/12, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức Lễ tổng kết Dự án “Bảo tồn và phát huy văn hóa cồng chiêng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk”.
Cà Mau tăng cường kiến thức văn hóa dân tộc thiểu số cho cán bộ công chức

Cà Mau tăng cường kiến thức văn hóa dân tộc thiểu số cho cán bộ công chức

Gần 100 học viên là cán bộ, công chức, viên chức thuộc nhóm đối tượng 3 và 4 trên địa bàn tỉnh đã được tập huấn, bổ sung kiến thức văn hóa dân tộc thiểu số.
Lào Cai: Mục tiêu giá trị xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu 5 tỷ USD vào 2023

Lào Cai: Mục tiêu giá trị xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu 5 tỷ USD vào 2023

Năm 2023, Lào Cai đặt mục tiêu tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ: 34.400 tỷ đồng; giá trị xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu 5 tỷ USD.
Huyện Lang Chánh (Thanh Hóa): Nỗ lực thu hút đầu tư công nghiệp, sớm thoát khỏi huyện nghèo

Huyện Lang Chánh (Thanh Hóa): Nỗ lực thu hút đầu tư công nghiệp, sớm thoát khỏi huyện nghèo

Lang Chánh đang nỗ lực đẩy mạnh thu hút đầu tư sản xuất công nghiệp, du lịch, tạo nhiều việc làm, nâng cao thu nhập người dân, sớm thoát khỏi huyện nghèo.
Đắk Nông tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản

Đắk Nông tăng cường công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản

Tỉnh Đắk Nông kiên quyết xử lý nghiêm và triệt để các vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản, gây lãng phí tài nguyên khoáng sản và thất thu ngân sách của tỉnh.
Kết nghĩa mẹ con, nét đẹp văn hóa của dân tộc Ê Đê

Kết nghĩa mẹ con, nét đẹp văn hóa của dân tộc Ê Đê

Kết nghĩa mẹ con là nghi thức thiêng liêng thể hiện lối sống chan hòa giữa con người và con người, là nét đẹp văn hóa đậm chất Tây Nguyên của dân tộc Ê Đê.
Khám phá ngôi chùa Khmer lớn nhất tại Việt Nam

Khám phá ngôi chùa Khmer lớn nhất tại Việt Nam

Đến tỉnh Trà Vinh, bất cứ du khách nào cũng bị chinh phục trước vẻ đẹp uy nghi, lộng lẫy của chùa Vàm Ray, một trong những ngôi chùa Khmer lớn nhất Việt Nam.
Đắk Lắk: Thú vị Lễ ăn cơm mới của đồng bào Ê đê

Đắk Lắk: Thú vị Lễ ăn cơm mới của đồng bào Ê đê

Sau khi thu hoạch xong thóc lúa cũng là lúc cộng đồng người Êđê ở xã Cư Né (huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk) quây quần bên nhau mừng Lễ ăn cơm mới.
Đắk Lắk: Bảo tồn giai điệu cồng chiêng của đồng bào Êđê, M’nông

Đắk Lắk: Bảo tồn giai điệu cồng chiêng của đồng bào Êđê, M’nông

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk lên kế hoạch sưu tầm 7 bài chiêng truyền thống của đồng bào Êđê, M’nông tại các địa phương.
Ban Dân tộc Bình Phước bồi dưỡng kiến thức cho 457 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số

Ban Dân tộc Bình Phước bồi dưỡng kiến thức cho 457 người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số

Lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức giúp người có uy tín, già làng trong đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh hiểu và thực hiện tốt chính sách của Đảng.
Vì sao đồng bào M

Vì sao đồng bào M'nông làm lễ thổi tai cho trẻ nhỏ?

Lễ thổi tai (khôm tor) cho trẻ nhỏ là nghi lễ vô cùng quan trọng của đồng bào M'nông tại tỉnh Đắk Nông, để sau này các con trẻ bước vào đời tự tin, vững vàng.
Lễ hội cốm Tú Lệ có gì đặc sắc?

Lễ hội cốm Tú Lệ có gì đặc sắc?

Lễ hội cốm Tú Lệ là chuỗi các hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội văn hóa, du lịch Mường Lò, khám phá danh thắng Quốc gia đặc biệt Ruộng bậc thang Mù Cang Chải
Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô – nét văn hóa đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Lễ hội Mường Khô là nét đẹp văn hóa của người Mường, tri ân Quận công Hà Công Thái, các tướng họ Hà đã có công dẹp loạn vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa.
PC Đắk Lắk: Bàn giao hai căn nhà tình nghĩa tại huyện M’đrắk

PC Đắk Lắk: Bàn giao hai căn nhà tình nghĩa tại huyện M’đrắk

Công ty Điện lực Đắk Lắk (PC Đắk Lắk) đã bàn giao nhà tình nghĩa cho gia đình bà H’Biêr Byă – xã Krông Jing và ông Lê Đức Tường - xã Ea H’Mlay, huyện M’Đrắk.
Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp – nét đẹp văn hóa của người Thái ở xứ Thanh

Làn điệu Khặp là nét đẹp văn hóa của người Thái ở huyện Lang Chánh. Khi điệu Khặp cất vang là lúc đồng bào người Thái sum họp bên nhau để xua đi những mệt nhọc.
Những hủ tục lạc hậu trong đời sống đồng bào Mông ở Thanh Hóa dần được xóa bỏ

Những hủ tục lạc hậu trong đời sống đồng bào Mông ở Thanh Hóa dần được xóa bỏ

Đồng bào dân tộc Mông tồn tại những hủ tục lạc hậu như với sự vào cuộc các ban, ngành, sự đồng thuận của đồng bào dân tộc Mông, nhiều hủ tục này dần xóa bỏ.
Đồng bào dân tộc vùng cao Đồng Văn: Giảm nghèo bền vững nhờ vận dụng kiến thức bản địa vào đời sống, sản xuất

Đồng bào dân tộc vùng cao Đồng Văn: Giảm nghèo bền vững nhờ vận dụng kiến thức bản địa vào đời sống, sản xuất

Để xóa đói, giảm nghèo bền vững, đồng bào các dân tộc huyện Đồng Văn (Hà Giang) đã vận dụng kiến thức bản địa vào sản xuất và đời sống.
Nhiều bản vùng cao ở Nghệ An vẫn ngóng điện lưới quốc gia

Nhiều bản vùng cao ở Nghệ An vẫn ngóng điện lưới quốc gia

Nhiều năm nay, người dân nhiều bản vùng cao Nghệ An vẫn đang thiếu điện, không có điện phục vụ đời sống, sản xuất kinh doanh…
Hát “Sắc bùa” - Nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Hát “Sắc bùa” - Nét văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Hát Sắc bùa là loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian của người Mường. Tại Ngọc Lặc, hát Sắc bùa có những đặc trưng mang đậm sắc thái người Mường xứ Thanh.
Cồng chiêng -nét văn hóa và hồn cốt của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Cồng chiêng -nét văn hóa và hồn cốt của đồng bào dân tộc Mường xứ Thanh

Cồng chiêng mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc Mường ở xứ Thanh. Với người Mường huyện Thạch Thành, cồng chiêng còn là hồn cốt gắn với đời sống.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động